1300 kinderen op de vlucht lopen extreme risico’s op Balkan

Zo’n 1.300 alleenreizende minderjarige vluchtelingen en migranten lopen een verhoogd risico om slachtoffer te worden van uitbuiting, geweld en mensenhandel door het strenge grensbeleid en de gebrekkige bescherming op de Balkan. Dat stellen twaalf ngo’s, waaronder Save the Children en Stichting Vluchteling/IRC, in het rapport ‘Uit het Zicht, Uitgebuit en Alleen’ dat vandaag verschijnt. 

Een aantal landen slaagt er niet in om deze enorm kwetsbare kinderen, van wie sommigen niet ouder zijn dan negen, te identificeren en goed op te vangen. Ze zijn op de vlucht voor oorlog of armoede en reisden duizenden kilometers zonder ouders of voogd. Vaak zijn ze onzichtbaar voor de autoriteiten en als ze wel bekend zijn, worden ze vaak opgevangen onder volstrekt ontoereikende omstandigheden, of zelfs opgesloten. Dat zorgt voor wanhoop en het duwt kinderen in de armen van smokkelaars en mensenhandelaren. 

De risico’s op mensenhandel zijn aanzienlijk gestegen sinds de interne EU-grenzen dicht zijn gegaan en de EU-Turkije deal werd gesloten. Het restrictieve beleid heeft ertoe geleid dat alleenreizende minderjarigen onder de radar reizen en bijna volledig zijn aangewezen op smokkelaars en mensenhandelaren. Sommige kinderen worden gedwongen om te werken om hun reis naar het noorden te kunnen betalen en ze staan bloot aan risico’s op misbruik, blijkt uit het rapport. Kinderen leiden aan stress en verwaarlozing en ze lopen gevaar. Terwijl sommigen zich groot proberen te houden, komt in tekeningen die ze maken het geweld naar voren waar ze mee te maken krijgen tijdens hun vlucht naar veiligheid. 

Directeur Pim Kraan van Save the Children: “De nationale systemen die zijn bedoeld om alleenreizende kinderen op de Balkan te identificeren en te beschermen, zijn nauwelijks toereikend. Er is weinig goede opvang en er zijn vrijwel geen veilige en legale routes. Veel kinderen blijven liever bij overheden of hulporganisaties vandaan, ook doordat smokkelaars hen bedreigen of manipuleren. Dat verhoogt hun onzichtbaarheid en de risico’s op geweld, misbruik en uitbuiting.” 

Het ontbreken van veilige opvang voor kinderen leidt ertoe dat degenen die alleen reizen, ook als duidelijk is dat het kinderen zijn, in volwassenenopvang worden geplaatst of zelfs in detentie-achtige omstandigheden, met name in Bulgarije en Hongarije. Kinderen die in het systeem terecht komen krijgen vaak een voogd toegewezen die al omkomt in het werk, die niet goed is opgeleid of niet is gescreend. Kinderen vertellen dat ze geen goede of volledige informatie hebben gekregen over hun rechten en mogelijkheden. 

Directeur Tineke Ceelen van St. Vluchteling: “Ieder kind, elke vluchteling heeft het recht op ondersteuning. We moeten regeringen verantwoordelijk houden voor eventuele tekortkomingen, maar tegelijkertijd moet Europa ervoor zorgen dat deze overheden ondersteund worden om adequaat te reageren. De EU en haar lidstaten moeten voldoen aan hun verplichtingen, onder meer door het herplaatsen van alleenreizende minderjarigen en door gezinshereniging. Alle regeringen hebben de plicht om einde te maken aan de detentie van kinderen. Gebeurt dat niet, dan worden toch al getraumatiseerde kinderen nog verder in een kwetsbare situatie geduwd.”