Kinderen in Syrië op rand van blijvende psychische schade

Veel Syrische kinderen staan op de rand van blijvende psychische schade, blijkt uit het onderzoek Onzichtbare Wonden van Save the Children. Ze leven in bijna constante angst door beschietingen, luchtaanvallen en voortdurend geweld. De toxische stress die dat kan veroorzaken heeft verwoestende psychische gevolgen voor kinderen.

De helft van alle ondervraagde kinderen voelt zich zelden of nooit veilig op school, 40 procent voelt zich onveilig bij het buitenspelen. Twee op de drie kinderen heeft een naaste verloren, zag zijn huis gebombardeerd of raakte gewond. Bijna driekwart van de ondervraagde ouders zegt dat hun kinderen in bed plassen. Vrijwel alle kinderen en 84 procent van de ouders wijten de stress aan het geweld. Volgens experts staan Syrische kinderen voor een omslagpunt: als de oorlog niet snel eindigt en ze niet snel psychosociale steun krijgen, kan een generatie blijvend beschadigd raken.
 
Save the Children komt met Onzichtbare Wonden aan de vooravond van 6 jaar oorlog in Syrië, die begon met demonstraties op 15 maart 2011. De kinderrechtenorganisatie en haar Syrische partners spraken meer dan 450 kinderen, jongeren en volwassenen in zeven provincies. Het is de grootste studie in zijn soort sinds het conflict begon. Volgens geraadpleegde deskundigen legt het rapport bloot dat kinderen aan 'toxische stress' lijden, die kan optreden wanneer iemand zware, frequente of langdurige tegenspoed ervaart. Toxische stress kan een levenslange invloed hebben op de geestelijke en lichamelijke gezondheid van kinderen.
 
Uit het onderzoek blijkt hoe de oorlog de jeugd ruïneert. Van alle bevraagde kinderen ervaart 78 procent vaak of constant (extreem) verdriet. Bijna alle volwassenen zeiden dat de angsten en nervositeit bij hun kinderen groeiden met het aanhouden van de oorlog. Zeinab (12) verblijft in een kamp bij de stad Hassakeh, in noordoost Syrië: “Toen de oorlog kwam, vergaten Syrische kinderen alles wat ze hadden geleerd. Nu kennen ze alleen nog maar oorlog. Ik heb zo veel vreselijke dingen gezien. Wat gebeurt er als het zo doorgaat? Verlies ik mijn hele toekomst?”
 
De constante druk op kinderen uit zich in bedplassen, onvrijwillig plassen in het openbaar, spraakstoornissen of het verlies van het spraakvermogen, en toenemende agressie en drugsgebruik. Gemeenschappen en professionals zien een stijging van het aantal zelfverwondingen en zelfmoordpogingen bij kinderen, soms zo jong als 12. Zulke symptomen kunnen een teken zijn van ‘toxische stress’, door experts omschreven als de gevaarlijkste vorm van stress bij een kind.
 
Mohammed, hulpverlener bij Save the Children’s partner Shafak in Idlib: “Ik spreek vanuit een gebied waar mensen elk moment kunnen sterven en dat gebrek aan veiligheid leidt tot veel psychische problemen bij kinderen. Ze zijn altijd gestrest en reageren fel op plotselinge geluiden, een bewegende stoel of een dichtslaande deur. Kinderen sluiten zich af, nemen niet meer deel aan onze activiteiten.”
 
Alleen door een einde aan het geweld en met de juiste hulp kunnen kinderen herstellen van traumatische ervaringen. Maar veel artsen zijn het land ontvlucht en belegerde gebieden zijn moeilijk bereikbaar. Doordat volwassenen zelf nauwelijks de stress het hoofd kunnen bieden, zegt een op de vier kinderen in het onderzoek dat ze zelden met iemand praten als ze bang, verdrietig of boos zijn.
 
Directeur Pim Kraan van Save the Children: “Dit onderzoek legt bloot dat we na zes jaar oorlog getuige zijn van een geestelijke gezondheidscrisis bij kinderen. Kinderen bevuilen zich als ze een hard geluid horen, zijn doodsbang om buiten te spelen, bang om naar school te gaan, en bang dat hun toekomst kapot is. Dit drama mag niet voortduren. We kunnen een eind maken aan toxische stress bij kinderen door het bombarderen van burgerdoelen te stoppen en de juiste hulp te bieden.”
 
Save the Children geeft psychosociale zorg en onderwijsactiviteiten in 10 Syrische provincies, en in landen waar Syrische vluchtelingen wonen. Verder steunt de organisatie zeven klinieken en een kraamkliniek, voert vaccinatiecampagnes uit en deelt huishoudartikelen uit. Ook deelt Save the Children hygiëne-pakketten uit, en pakketten met spullen waarmee mensen zich kunnen wapenen tegen de kou. Tot dusver heeft Save the Children 2,4 miljoen mensen met hulp bereikt in Syrië, onder wie 1,5 miljoen kinderen.