Reactie op beleidsnota Buitenlandse Handel & Ontwikkelingssamenwerking

Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking, Liesje Schreinemacher, presenteerde op 24 juni haar nieuwe beleidsnota, getiteld: Doen waar Nederland goed in is. Save the Children Nederland stuurde de volgende een reactie aan de leden van de Tweede Kamer.

Save the Children is positief over de extra financiering voor klimaat, humanitaire hulp en voedselzekerheid. Ook de flexibele benadering van programma's in fragiele staten is een goede stap. Toch hebben wij ook zorgen. We brengen vijf punten specifiek onder de aandacht die belangrijk zijn om de situatie van kinderen en hun rechten in de wereld te verbeteren.
 
1. Bedrijfsleven: kies voor een geïntegreerde aanpak van kinderarbeid en vermijd gebonden hulp
In de beleidsnota ligt een grote nadruk op de rol van de private sector voor het financieren van ontwikkelingshulp. Op gebied van kinderarbeid baart deze aanpak ons zorgen: een focus enkel op het verduurzamen van supply chains is niet genoeg om kinderarbeid uit te bannen. Kinderarbeid moeten we stoppen, niet verstoppen. Een geïntegreerde gebiedsgerichte aanpak met aandacht voor child protection systemen is nodig naast een supply chain approach om duurzame verandering teweeg te brengen.
De invoering van gebonden hulp is eveneens een grote zorg voor ons en gaat in tegen het advies van zowel de VN als OESO, omdat ontwikkelingslanden hiermee verplicht zijn om producten en diensten af te nemen van het donorland die vaak duurder zijn en de eigen economie niet per definitie stimuleren. 
 
2. Voedselcrisis: werk naast duurzame lokale voedselproductie ook aan ‘early warning’ systemen 
Bijna 20 miljoen mensen in de Hoorn van Afrika zullen in de komende maanden geconfronteerd worden met ondervoeding en hongersnood. Volgens UNICEF zijn bijna 8 miljoen kinderen nu acuut ondervoed en de VN voorspelt dat in Somalië alleen al deze zomer 350.000 kinderen zullen sterven als er geen onmiddellijke levensreddende hulp gegeven zal worden. Naast de droogte heeft de oorlog in Oekraïne een directe impact op deze voedselcrisis. Wereldwijd zijn de voedselprijzen met 40% gestegen en landen in de Hoorn van Afrika importeren tot wel 90% van hun tarwe uit Oekraïne en Rusland, waardoor voedsel voor miljoenen mensen onbereikbaar is geworden. Het is van groot belang om naast onmiddellijke levensreddende hulp te investeren in langere termijn ontwikkelingsdoelen om de weerbaarheid van de gemeenschappen te versterken. Denk daarbij aan de inzet op ‘warning’ systemen zodat op tijd ingrijpen erger kan voorkomen. We steunen de inzet van de Minister op duurzame lokale voedselproductie, omdat voedselsystemen kwetsbaar zijn  

3. MHPSS: beperk psychosociale hulp niet alleen tot noodhulp en behoud de voortrekkersrol
Save the Children is blij dat de aandacht voor mentale gezondheid en psychosociale hulp (MHPSS) voor kwetsbare groepen, vooral voor kinderen die in aanraking komen met geweld of conflict, wordt gecontinueerd. Mentale gezondheid en psychisch welbevinden zijn, behalve een mensenrecht, voorwaardelijk voor de beëindiging van conflicten en opbouw van een stabiele en welvarende samenleving. Mentale problemen hebben impact op de verdere ontwikkeling, fysieke gezondheid en het vermogen om te leren en werken. 
 
Wij pleiten ervoor dat investeren in psychosociale hulp niet beperkt blijft tot noodhulp, maar dat het ook een effectieve rol speelt bij vredesopbouw en duurzame ontwikkeling. De nota benoemt dit, maar onduidelijk blijft op welke wijze MHPSS buiten noodhulp in programma's geïntegreerd wordt.
Gezien de ernst, urgentie en omvang van de mentale gezondheid in de wereld roepen wij de Minister bovendien op de Nederlandse expertise en internationale voortrekkersrol op het gebied van MHPSS te behouden, vooral gericht op kinderen jongeren. 

4. Jongerenparticipatie: zorg dat jongeren uit de hele samenleving gehoord worden
In de wereld van vandaag zijn kinderen en jongeren kwetsbaarder dan ooit. Zij worden disproportioneel hard geraakt door conflict, covid-19 en klimaatverandering. Daarom is Save the Children blij met de aandacht voor jongerenparticipatie in de beleidsnota en het feit dat de youth advisory council advies heeft gegeven.  Ook de ‘jongerenlens’ die binnen verschillende beleidsterreinen zal worden toegepast is goed nieuws, dit blijkt ook uit de brief van Minister Schreinemacher over de voortgang van de jongerenstrategie Youth at Heart. Wel roepen we op ervoor te zorgen dat de jongeren die kunnen participeren, bijvoorbeeld via de youth advisory council, ook een afspiegeling vormen van de hele maatschappij, ook gelet op bijvoorbeeld leeftijd en opleiding. Jongeren zijn geen homogene groep: elke jongere brengt eigen kennis, ervaring en achtergrond mee. Hoe gaat de Minister diversiteit waarborgen? Neemt zij ook het perspectief van kinderen mee, zeker in de focuslanden?

5. Lokalisatie: garandeer inspraak van lokale organisaties​
De nota besteedt aandacht aan het versterken van het maatschappelijk middenveld in ontwikkelingslanden en dat moedigen we sterk aan. Lokale organisaties weten immers het beste wat er ter plekke nodig is. De Minister geeft niet aan hoe ze lokale partners wil betrekken. Wij vragen haar inspraak en medezeggenschap van organisaties in programmalanden te garanderen, zodat gelijkwaardige partnerschappen gecreëerd worden.