Fugi (10) uit Indonesië

"Ik miste mijn familie heel erg"

Waarom wij tegen vrijwilligerswerk in weeshuizen zijn

Het plan om ‘iets goeds te doen’ in een vakantie, een tussenjaar of een sabbitical komt steeds vaker voor. Een van de populairste vormen van vrijwilligerswerk is het werken in weeshuizen - het zorgen voor of lesgeven aan jonge kinderen die in een tehuis wonen. Bij Save the Children maken we ons grote zorgen over deze trend. Ongeschoolde en ongetrainde vrijwilligers komen in contact met uiterst kwetsbare kinderen - en de vraag naar dit soort vrijwilligerswerk draagt bij aan de bouw en financiering van nog meer weeshuizen.

De Britse krant The Guardian heeft een serie artikelen gepubliceerd over 'weeshuistoerisme' in landen als CambodjaNepal en Oeganda. En we weten dat het een groeiend probleem is in minstens nog 15 andere landen.

Een ernstige bedreiging voor de ontwikkeling
Kinderen die in weeshuizen opgroeien, krijgen gewoonweg niet de veilige zorg die ze nodig hebben. Tientallen jaren van onderzoek tonen aan dat de ervaring een verschrikkelijke impact kan hebben op de fysieke, sociale en intellectuele ontwikkeling van kinderen.

Uit een groot onderzoek in Roemeense weeshuizen is gebleken dat de institutionalisering van kinderen onder de drie jaar een grote bedreiging is voor de vroege ontwikkeling van de hersenen. De effecten zijn vergelijkbaar met die van ernstige ondervoeding, loodvergiftiging en drugsgebruik tijdens de zwangerschap.

Wie is er verantwoordelijk?
Eerder onderzoek in Oost- en zuidelijk Afrika toonde aan dat het gemiddeld 10 keer duurder was om een weeshuis te financieren dan de zorg binnen de gemeenschap of bij familieleden onder te brengen. We dachten dat deze cijfers zouden helpen om regeringen te overtuigen hun financiering te verschuiven naar de gemeenschaps- en familiezorg - totdat we beseften dat de meeste weeshuizen niet waren opgezet door de overheid, maar door kerken. In de meeste landen waar wij werken, worden weeshuizen gerund door kerkelijke groeperingen en mensen die beginnen als vrijwilliger. De instellingen hebben gebrekkige regelgeving en doen werk dat - met de juiste ondersteuning - ook kan worden gedaan door familieleden van de kinderen.

Opvang door familieleden
Maar liefst 80% van de kinderen die in weeshuizen wonen, heeft minstens nog één levende ouder. Maar ook kinderen die beide ouders hebben verloren, moeten zich kunnen wenden tot hun overige familieleden. Familieopvang is ontzettend waardevol, vooral in landen waar de overheid niet financieel bijdraagt en niet goed functioneert. Familieleden zijn degenen die voor je zorgen en voor je scholing betalen wanneer je ouders dat niet kunnen. Het zijn fantastische zorgnetwerken. Maar in plaats van steun te krijgen, worden de familienetwerken uit elkaar getrokken door de oprichting van weeshuizen - vaak gefinancierd door bezoekers, die alleen maar willen helpen.

Verantwoorde alternatieven
In 2013 heeft Save the Children UK, samen met het Better Care Network, het initiatief ‘Better Volunteering Better Care’ opgericht, dat als doel heeft vrijwilligerswerk in weeshuizen te ontmoedigen en meer verantwoorde alternatieven te bevorderen.

Wij zijn zeker niet tegen vrijwilligerswerk in het buitenland. Maar het is belangrijk om goede research te doen en de juiste vragen te stellen over wat het beste is voor kinderen.