Zes maanden na de Turkije-deal: Mensen kunnen ellende niet nog eens zes maanden aan

Maandag brak een brand uit in het bekendste Griekse detentiekamp, Moria. Ooggetuige Sacha Myrs van Save the Children vertelt hoe ze al zes maanden de wanhoop in de Griekse vluchtelingenkampen ziet groeien. 

Zes maanden terug kwam ik aan in Griekenland, op dezelfde dag dat de Europese Unie (EU) een overeenkomst met Turkije tekende om het aantal asielzoekers in Griekenland terug te dringen.

De overeenkomst maakte de detentie van duizenden kinderen en gezinnen mogelijk. Ze ontvluchtten oorlog en geweld om vervolgens te worden opgesloten op de Griekse eilanden. Velen worden nu al zes maanden vastgehouden onder erbarmelijke omstandigheden.

Ik zag een moeder gehurkt op een in elkaar geflanst bed, snikkend omdat ze geen medicijnen voor haar kind kon krijgen; families slapen op de grond, dicht tegen elkaar voor warmte en troost; en een kind dat alleen reisde stamelde lusteloos dat hij in het detentiecentrum zal sterven.

De geestelijke toestand van de mensen is beangstigend, na zes maanden. In maart waren ze bezorgd en bang, maar hoopvol. Inmiddels hebben de meesten alle hoop verloren en groeien de spanningen. Ze zijn gebroken. Hun dromen liggen in een ver, ellendig geheugen dat alleen dient om hen te herinneren aan wat had kunnen zijn, maar nooit was.

Een Iraakse vader op het eiland Leros kan zijn angst nauwelijks bevatten: "In Irak gebeuren de meest erge dingen. De hoofden van kinderen worden afgesneden en gebruikt als voetbal. We vluchtten om aan deze misdaden te ontsnappen, maar hier heb ik ook heel slechte dingen gezien. We krijgen al zes maanden geen hulp en hebben geen [asiel] interview gehad. Daarom gaan we terug”, vertelde hij.

Een moeder van drie kinderen, gestrand op Chios zei: “We staken de zee over en dat was een ramp. We kwamen hier en het is verschrikkelijk. We dachten dat we op weg waren naar een beter leven, maar het is erger.”

Ik vraag me vaak af hoe EU-leiders zich zouden voelen als ze een dag in mijn schoenen zouden staan. Als ze de tijd zouden nemen om naar de verhalen van de gezinnen te luisteren. En de gevolgen zouden zien van de deals die ze in de vergaderzalen beklonken op duizenden kilometers afstand. Zouden ze van gedachten veranderen?

De optimist in mij hoopt van wel.

Ik hoop dat ze zouden zien dat door de deal tussen de EU en Turkije het aantal aankomsten inderdaad is verminderd - maar tegen welke prijs? De deal loste de crisis niet op, maar duwde mensen naar gevaarlijker routes. Het officiƫle aantal asielzoekers op de Balkan is afgenomen, maar velen overschrijden de grens nu clandestien. En stellen zichzelf bloot aan een groter risico.

Ik hoop dat de EU-leiders, bij het zien van het menselijk lijden, de Turkije-deal zouden inruilen voor een meer duurzame en humane oplossing. Door te investeren in herplaatsing en gezinshereniging, in aanvulling op een goede herverdeling over Europa. Daardoor zouden families niet langer maanden of jaren weg hoeven kwijnen in vluchtelingenkampen.

Europa predikt al decennia over vluchtelingen en mensenrechten tegenover regeringen over de hele wereld. Het is onaanvaardbaar dat op het moment dat zich een humanitaire crisis ontvouwt in Europa, leiders van het continent hun wettelijke en morele verplichtingen omzeilen en die uitbesteden aan landen in het Midden-Oosten en Afrika. Ze scheppen een levensgevaarlijk precedent: ze versterken het idee dat het beschermen van landsgrenzen dringender is dan het beschermen van 's werelds meest kwetsbare mensen.

De EU-leiders moeten snel handelen om de schade die ze hebben aangericht ongedaan te maken. Want als de ellende die uit de Griekse vluchtelingenkampen sijpelt iets laat zien, is het wel dat kinderen en gezinnen dit niet nog eens zes maanden volhouden.

Sacha Myers
Save the Children