'Beschouwen we een Palestijns kind als minder belangrijk?'

Xavier Joubert leidt sinds maart 2024 het werk van Save the Children in de bezette Palestijnse gebieden. Afgelopen week maakte hij een tussenstop in Nederland tijdens zijn reis langs meerdere Save-kantoren in Europa. We spraken met hem over de moeilijkheden, hoe zijn collega’s tot het uiterste gaan om kinderen te helpen, het gebrek aan politieke wil en de hoop op verandering. Bij dit laatste punt speel jij, lezer, ook een belangrijke rol.

Wat is een moment of verhaal van de afgelopen weken dat je niet meer loslaat?  

“Een precies moment vind ik lastig aan te duiden. Wat me de afgelopen weken niet meer loslaat is een mix van gebeurtenissen.  

Enerzijds werk ik nu genoodzaakt vanuit Jordanië omdat onze herregistratie niet is geaccepteerd, worstelen mijn collega’s dagelijks met humanitaire toegang en faalt het staakt-het-vuren. Het is soms moeilijk om door te gaan. Ondanks staakt-het-vuren zijn meer dan 700 Palestijnen gedood door aanhoudende luchtaanvallen, blijft de humanitaire toegang slecht en is er nog steeds veel levensreddende hulp nodig in Gaza.  

“Maar dit is ons mandaat: uitspreken wat we zien, de uitholling van mensenrechten benoemen, de lange lijst van schendingen, en ja, ook de medeplichtigheid van lidstaten.” 

Dit niveau van straffeloosheid is onaanvaardbaar. Maar dit is ons mandaat: uitspreken wat we zien, de uitholling van mensenrechten benoemen, de lange lijst van schendingen, en ja, ook de medeplichtigheid van lidstaten.  

Anderzijds zie ik in ons impactrapport van 2025 dat onze partners en mijn collega’s over de grenzen van hun veerkracht hebben gewerkt. Onder zwaar beperkende omstandigheden, blijven we ons inzetten om het lijden van kinderen te verlichten.

Hoe ziet een dag eruit voor een kind in de bezette Palestijnse gebieden? 

“In Gaza gaat een dag voor een kind over overleven. Eten zoeken. Water vinden. Slapen onder vreselijke omstandigheden. En tegelijk dragen ze het verlies van de afgelopen jaren met zich mee.  

Op de Westelijke Jordaanoever zie je een gestolen kindertijd. Naar school gaan is niet vanzelfsprekend. Kinderen worden dagelijks geconfronteerd met geweld door kolonisten, over reisbeperkingen, over militaire operaties.”  

“Al met al maakt het gebrek aan politieke wil, de omloop van desinformatie en het accepteren van mensenschendingen door passiviteit het zo lastig te stoppen.” 

Hoe kan het dat dit niet wordt gestopt? 

“Het moeilijkste is dat er meer dan genoeg bewijs is over de schendingen, maar we zien geen actie om die wreedheden te stoppen. Schendingen van het humanitair recht lijken de norm te worden. Wat je ook denkt over economische belangen, die kunnen het nietsdoen nooit rechtvaardigen. Humanitaire toegang is niet onderhandelbaar. Maar in Gaza wordt het gebrek aan toegang geaccepteerd. Hoe blijf je dan geloven in de wereldorde, in mensenrechten, in humanitaire principes?  

Daar bovenop hebben we te maken met een informatieoorlog. Op sommige Israëlische websites zie je beelden van gevulde supermarkten in Gaza, van hulpkonvooien die zogenaamd binnenkomen. Dat is nepinformatie. Het is voor ons bijna onmogelijk dat tegen te spreken als lidstaten en internationale organen dat niet doen. En dan is er nog de rol van private bedrijven die, direct of indirect, de gruweldaden mogelijk maken. De medeplichtigheid is op zo veel niveaus zo groot.  

Al met al maakt het gebrek aan politieke wil, de omloop van desinformatie en het accepteren van mensenschendingen door passiviteit het zo lastig te stoppen.”

"Die flexibiliteit, in combinatie met de vastberadenheid van collega’s wereldwijd, maakt het mogelijk om in de grijze gebieden te navigeren. Om in te spelen op nieuwe noden, om onze manier van werken aan te passen aan extreme omstandigheden." 

Wat zijn op dit moment de grootste uitdagingen voor je team?  

“In Gaza zijn de leefomstandigheden van onze collega’s erbarmelijk. Het gebrek aan perspectief voor de nabije toekomst tast hun moreel aan. En toch willen zij hulp blijven verlenen aan kinderen. 

Wat ons in 2025 toch in staat heeft gesteld om op grote schaal te blijven leveren, is wendbaarheid. We worden gesteund door donoren en lidstaten, en we hebben flexibele humanitaire fondsen. Die flexibiliteit, in combinatie met de vastberadenheid van collega’s wereldwijd, maakt het mogelijk om in de grijze gebieden te navigeren. Om snel in te spelen op nieuwe noden, om onze manier van werken aan te passen aan extreme omstandigheden. Dat is onze kracht. Daarom ben ik trots om voor Save the Children te werken.” 

Fotografie en tekst door Sacha Celine Verheij

Eerder had je leiding over de kantoren in Ethiopië, Jemen en West- en Centraal Afrika. Wat maakt de situatie in de bezette Palestijnse gebieden anders, uniek of urgenter?  

“Wat ik net al zei, het schenden van mensenrechten lijkt de norm te worden. Het gebrek aan politieke wil en de straffeloosheid maken deze situatie zo bizar. Waarom is het mogelijk dat de Israëlische regering haar annexatieplan uitvoert? Het wordt wereldwijd geaccepteerd, terwijl we over internationale verdragen en wetten beschikken. De internationale gemeenschap spreekt Israël hier niet genoeg op aan. 

In ruil daarvoor zien we geen enkele inspanning — niet om de humanitaire toegang te verbeteren, niet om de aanvallen op het onderwijs te stoppen, niet om de fysieke en mentale schade aan kinderen te beperken. We zijn helaas getuige van schendingen van álle principes en verplichtingen. 

De extra restricties waar wij als organisatie mee te maken krijgen, komen waarschijnlijk doordat we ons hebben uitgesproken." 

Wat zou je rechtstreeks tegen Nederlandse beleidsmakers en het Nederlandse publiek willen zeggen?  

 “Ik wil de ruimte hebben om regeringen te bevragen, als directeur, maar ook als Fransman en als Europees burger: hoe is dit mogelijk? Een staakt-het-vuren dat na zes maanden geen staakt-het-vuren is. Beschouwen we een Palestijns kind als minder belangrijk dan een Frans of Nederlands kind? Het gebrek aan geloofwaardigheid van veel regeringen is gênant en schokkend. 

“Kiezers, belastingbetalers, burgers: jullie hebben werkelijk macht waar het om onrecht gaat. Ik heb sommige van de Rode Lijn-video’s meermaals bekeken, omdat het me zo ontroert.” 

Tegen het Nederlandse publiek wil ik iets anders zeggen. Ik heb de beelden gezien van de Rode Lijn-mars, duizenden mensen op straat. Mijn team en ik werden er emotioneel van. Mensen in verschillende landen lopen voor hetzelfde: het stoppen van onrecht tegen Palestijnen. Kiezers, belastingbetalers, burgers: jullie hebben werkelijk macht waar het om onrecht gaat. Ik heb sommige van de Rode Lijn-video’s meermaals bekeken, omdat het me zo ontroert. Het is indrukwekkend om te zien hoeveel landen hetzelfde doen, een vorm van menselijkheid en solidariteit, terwijl politieke organen niet handelen zoals nodig is.” 

Wat moet er komende weken gebeuren om te voorkomen dat nog meer kinderen sterven?  

“Dat is een moeilijke vraag. Eerlijk gezegd weet ik het niet. Wat ik wel zie: wat in de bezette Palestijnse gebieden gebeurt, schept een precedent voor humanitaire principes, voor de geloofwaardigheid van internationale organen, voor de VN, voor lidstaten. Acceptatie van wat hier plaatsvindt laat zien dat de wereldorde in wanorde is. 

We moeten anders durven nadenken over onze strategische richting, en tegelijk ons mandaat blijven uitvoeren. We mogen onze aanwezigheid niet opgeven, die is een vorm van bescherming voor kinderen. We werken samen met lokale partners. We blijven doen wat we doen, ondanks alle restricties. Krijgen we te maken met meer beperkingen, dan moeten we onze respons opnieuw schalen en prioriteren – zoals we altijd doen.” 

“We leveren programma’s. We verzachten leed. We redden levens. We beïnvloeden beleid dat kinderen raakt. En we mogen rekenen op mensen op straat, mensen die geloven in ons mandaat en in onze waarden." 

Wat geeft je, ondanks alles, hoop?  

“Wat ik eerder zei over die Rode Lijn-marsen, daar komt mijn hoop vandaan. We hebben jarenlang het uitblijven van actie gezien van regeringen wereldwijd. Maar burgers tonen iets anders. Er is een macht die nog wel uitgaat van burgers: het is extreem krachtig om duizenden mensen te zien marcheren, hun diepe afkeuring te zien van wat hier gebeurt. Het laat zien dat vooruitgang mogelijk is. Burgers kunnen politieke besluitvorming beïnvloeden. Kijk naar wat de Spaanse premier doet. Ongelooflijk.  

Wij zijn een niet-gouvernementele organisatie. We worden gesteund door donoren, vrijwilligers, media, lokale partners, om kinderrechten op de eerste plaats te zetten. Als de politieke wil ontbreekt om gruweldaden te stoppen, en je ziet vervolgens duizenden burgers in solidariteit op straat, dan helpt dat je verhaal in evenwicht te brengen. We leveren programma’s. We verzachten leed. We redden levens. We beïnvloeden beleid dat kinderen raakt. En we mogen rekenen op mensen op straat, mensen die geloven in ons mandaat en in onze waarden.”