‘Niet ouders, maar kinderen moeten direct aanspraak kunnen maken op kinderbijslag’

Het systeem van sociale voorzieningen en toeslagen zoals de kinderbijslag of het kindgebonden budget moet op de schop, zodat kinderen daadwerkelijk profiteren van sociale zekerheid.

Daartoe roept Save the Children op in de petitie die ze vandaag in aanwezigheid van CDA, D66, GroenLinks, VVD en SP aan de Tweede Kamer hebben overhandigd. Ook roept Save the Children de Tweede Kamer op kinderen en jongeren bij de vormgeving van armoede- en schuldenbeleid te betrekken. Ook wil Save the Children dat de Nederlandse regering het voorbehoud bij artikel 26 van het VN Kinderrechtenverdrag opheft.

Kinderen nu vaak tussen wal en schip
Uit onderzoek van Save the Children blijkt dat sociale voorzieningen en toeslagen te vaak niet bij kinderen terecht komen. Sociale voorzieningen en toeslagen worden nu nog aan ouders uitbetaald. Maar omdat niet alle ouders in Nederland deze gelden ontvangen, raken sommige kinderen hierdoor tussen wal en schip.

Nog altijd leven in Nederland kinderen in extreme armoede terwijl ze niet kunnen profiteren van sociale voorzieningen en toeslagen, blijkt uit het onderzoek. Als kinderen geen contact hebben met hun ouders kan er bijvoorbeeld geen kinderbijslag worden uitgekeerd. Ook kunnen ouders geen aanspraak maken op sociale voorzieningen omdat ze bijvoorbeeld dakloos zijn, gekort worden op hun uitkering door (verdenking van) fraude, of zwaar in de schulden zitten. Of ouders gebruiken de toeslagen voor andere zaken dan aan hun kind. Kinderen worden op deze manier in de armoede van hun ouders meegesleurd. Volgens het kabinet komt de sociale zekerheid via ouders afgelopen jaren goed bij kinderen terecht, maar uit onderzoek blijkt nu dat dit dus niet klopt.
 
Moeder en kind willen niet gescheiden van elkaar leven
Zo verhuisde Daniela (geboren in Limburg) op haar twaalfde met haar moeder terug naar Nederland. Haar moeder spreekt geen Nederlands en is dakloos. Het lukt hen niet zonder hulp een eigen woning te vinden. Toch wordt de moeder door de gemeente gezien als zelfredzaam en ontvangt ze geen ondersteuning, zoals kinderbijslag of het kindgebonden budget. Hiervoor is een woning nodig. Omdat Daniela bij haar moeder wil blijven, leeft ook zij in extreme armoede. Van de 65 euro die Daniela en haar moeder wekelijks ontvangen, moeten ze eten, kleding en kaartjes voor de bus naar de school van Daniela zien te kopen.
 
Nederland enige land met voorbehoud VN-Kinderrechtenverdrag
Nederland heeft als enige land ter wereld een voorbehoud gemaakt op artikel 26 van het VN-Kinderrechtenverdrag en onthoudt kinderen daarmee een zelfstandig recht op sociale zekerheid. Door dit voorbehoud is een systeem opgetuigd waarmee sommige kinderen tussen wal en schip raken. Zo zou de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (Wmo) volgens de overheid een uitkomst kunnen bieden voor gezinnen die dakloos zijn, maar is de praktijk weerbarstiger. Alleen wie aantoonbaar psychisch verward is of verslaafd is, krijgt ondersteuning van de gemeente. Mensen worden al snel als ‘zelfredzaam’ gezien en moeten het zelf maar uitzoeken.
 
Hef voorbehoud op
Save the Children pleit daarom voor opheffing van het voorbehoud, zodat kinderen zelf aanspraak kunnen maken op sociale zekerheid. Caroline van de Wetering, armoede-expert bij Save the Children: “We roepen het kabinet op te onderzoeken hoe kinderen direct aanspraak kunnen maken op sociale zekerheid. Kinderen en jongeren kunnen daarin goed meedenken en weten immers zelf goed wat werkt en wat niet. Het kabinet kan een voorbeeld nemen aan landen als Denemarken, waar uitvoerende instanties voor sociale zekerheid zelf bepalen of de bijdragen direct aan kinderen worden uitbetaald, als dat in het belang van het kind is. Zo profiteren kinderen van de sociale voorzieningen waarvoor het bedoeld is.”
 
‘Verhalen komen hard binnen’
René Peters (CDA), voorzitter Kamercommissie Sociale Zaken en Werkgelegenheid, is onder de indruk van de voorbeelden in het rapport. “De schrijnende verhalen komen hard binnen. De Kamerleden zullen hier zeker naar handelen”. De PvdA heeft minister Koolmees van Sociale Zaken en Werkgelegenheid inmiddels per brief om een reactie gevraagd.

Dagblad Trouw publiceerde vandaag een artikel over dit onderwerp

Download het onderzoek hier