Uit nieuw onderzoek van Save the Children blijkt dat het aantal migranten en vluchtelingen dat via de Balkanroute reist in officiële cijfers mogelijk aanzienlijk wordt onderschat. Duizenden kinderen lopen een groot risico op misbruik en uitbuiting, omdat ze ‘onzichtbaar’ zijn en via andere gevaarlijke routes reizen. Het onderzoek komt ruim een maand voordat de nieuwe EU-migratiewetgeving, die op 12 juni van kracht wordt, naar buiten.
Het Europees Agentschap voor de grens- en kustbewaking Frontex meldde in 2025 iets meer dan 12.500 illegale grensoverschrijdingen langs de Westelijke Balkanroute. Dat is een daling van 42% ten opzichte van het voorgaande jaar. Dit lagere aantal wordt toegeschreven aan investeringen in strengere grenshandhaving en maatregelen tegen mensensmokkel. Uit het onderzoek van Save the Children blijkt echter dat veel hogere aantallen migranten en vluchtelingen doorreizen naar landen in de EU dan de cijfers doen suggereren.
Andere gevaarlijke routes
Regionale en lokale migratiegegevens die door Save the Children zijn geanalyseerd, wijzen erop dat aanzienlijke aantallen migranten en vluchtelingen die via de Balkan in Europa aankomen, gebruikmaken van gevaarlijkere routes en smokkelnetwerken. Zo blijven steeds meer kinderen in de gegevens onzichtbaar.
Save the Children vergeleek voor 2025 onder meer het aantal aankomsten in Griekenland met het aantal aanvragen dat hierna in andere EU-landen werd ingediend. Van de bijna 50.000 aangekomen asielzoekers zouden er volgens officiële cijfers maar zo’n 14.000 van Griekenland naar de Westelijke Balkan zijn doorgereisd. Toch werden er in 2025 in Duitsland alleen al bijna 60.000 eerste asielaanvragen van Syrische en Afghaanse asielzoekers geregistreerd. Zij kunnen gezien de visarestricties op vliegreizen niet via een andere route naar landen als Duitsland en Italië zijn gereisd.
Vluchtelingen, waaronder gevluchte kinderen, zijn door het gebrek aan veilige routes steeds afhankelijker van mensensmokkelaren. Zij reizen steeds meer ‘onder de radar’ en verdwijnen uit het zicht van autoriteiten en hulporganisaties, met als gevolg grote risico’s voor hun welzijn.
Afpersing en gedwongen arbeid
“Kinderen die via de Balkanroute reizen hebben onze teams verteld over het ernstige misbruik en de uitbuiting waarmee ze te maken kregen tijdens hun vlucht. Dit omvat geweld, mishandeling en afpersing door smokkelaars en criminele groepen, evenals seksuele uitbuiting en gedwongen arbeid. Ze worden door autoriteiten aan de grens met geweld geconfronteerd in plaats van toegang te krijgen tot diensten en ondersteuning”, zegt Julia Verheul, politiek adviseur van Save the Children.
De EU heeft de afgelopen jaren meer heeft geïnvesteerd in grenscontroles en anti-smokkelmaatregelen in de Balkan, terwijl de financiering voor beschermingsdiensten zoals opvang- en asielcentra, rechtsbijstand en voogdij sterk is afgenomen. Zo sloten in Servië en Bosnië meer dan de helft van de opvangcentra voor migranten en vluchtelingen.
"Naarmate kinderen op de vlucht minder zichtbaar worden in officiële statistieken, verdwijnen de diensten die bedoeld zijn om hen te beschermen. Kinderen zijn bang voor geweld vanuit autoriteiten en worden verder in de illegaliteit gedreven, terwijl de ondersteunende diensten voor hen worden afgebouwd’’, zegt Verheul.
De Balkanroute is een belangrijke route voor ontheemden die het Midden-Oosten en de Golfregio ontvluchtten, en de EU moet gezien conflicten in de regio voorbereid zijn op aankomsten van zeer kwetsbare kinderen. Ook gevluchte Soedanese kinderen die aankomen in Griekenland reizen steeds vaker via de Balkan door naar Europa.
Gewelddadige pushbacks leiden tot ontwijken van autoriteiten
Voor kinderen buiten de beschermingssystemen dreigt gevaar in elke fase van hun reis. Strengere grensbewaking en gewelddadige pushbacks hebben ertoe geleid dat kinderen niet meer naar autoriteiten toe durven te stappen voor bescherming. Tussen januari 2025 en maart 2026 vertelden meer dan 1.150 migranten en vluchtelingen, waaronder bijna 260 kinderen, aan de teams van Save the Children in Bosnië en Herzegovina over gewelddadige uitzettingen vanuit Kroatië. Zij worden niet doorverwezen naar beschermingsinstanties maar aan hun lot overgelaten, wat hen kwetsbaarder maakt voor smokkelaars en criminele bendes.
Nieuwe EU-migratiewetgeving
De nieuwe bevindingen van Save the Children komen een maand voordat het Europees Migratiepact op 12 juni in werking treedt. Het EU-pact zal de manier waarop Europese lidstaten hun buitengrenzen beheren hervormen. Ondertussen werkt de Europese Commissie aan een hervorming van Frontex. Save the Children stelt dat het Migratiepact en het externe optreden van de EU moeten worden uitgevoerd op basis van bescherming en niet uitsluitend vanuit het perspectief van grensbeveiliging.
Verheul: “Dat kinderen op de vlucht niet worden geregistreerd, betekent niet dat ze niet bestaan. De EU moet wetten en beleid vaststellen die gebaseerd zijn op een volledig en accuraat inzicht in de werkelijkheid van kinderen op de vlucht, anders blijven deze kwetsbare kinderen grote risico’s lopen. Strengere grenscontroles dwingen hen tot gevaarlijkere reizen. Elk kind moet kunnen vertrouwen op bescherming tijdens hun vlucht.”
