Vandaag vieren we de Internationale Dag van de Rechten van het Kind. Toch is er geen reden voor een feestje, want het gaat niet goed met de kinderrechten, óók niet in Nederland.
Kansengelijkheid en het recht op onderwijs staan onder druk. Ook zeggen jongeren zich onvoldoende gehoord te voelen, terwijl zij daar volgens het Kinderrechtenverdrag wel recht op hebben. Save the Children vindt het belangrijk dat kinderen en jongeren zich kunnen uitspreken. Met het programma Speaking Minds zorgen wij al bijna tien jaar voor meer verbinding tussen jongeren én beleidsmakers.
Gezakt op ranglijst
Stond Nederland vorig jaar nog op de 19e plek in de Kids Rights Index, dit jaar daalden we naar plek 21. Met deze ranglijst wordt jaarlijks in kaart gebracht in hoeverre de rechten van kinderen wereldwijd worden gerespecteerd en in hoeverre landen zich inzetten om de kinderrechten te verbeteren.
Eén op de 28 kinderen groeit in ons land op in armoede, wat invloed heeft op onder andere schoolprestaties en het mentale welzijn van kinderen. Voor 280.000 kinderen is er geen passende plek in het onderwijs en de helft van de jongeren tussen de 12-25 jaar krijgt te maken met online seksueel misbruik of seksuele intimidatie.
Speciale rechten
Jongeren die goed op de hoogte zijn van hun rechten, kunnen daar ook beter voor opkomen. Kennis over kinderrechten en jongerenparticipatie zijn dan ook cruciale voorwaarden om aan het Kinderrechtenverdrag te kunnen voldoen. Toch is het hier slecht mee gesteld. Uit een recente peiling van het Kinderrechtencollectief blijkt dat 56% van de Nederlandse kinderen niet weet dat zij speciale rechten hebben. Ook geven jongeren aan dat de overheid onvoldoende naar hun mening luistert.
Stem van kinderen is belangrijk
“Een steeds grote groep kinderen en jongeren groeit op in een kwetsbare situatie, waarin ze niet weten dat hun mening en stem waarde heeft”, aldus Marjolein Weidema, expert op kinder- en jongerenparticipatie bij Save the Children. “Als ze dat niet weten, zullen ze ook niet meepraten en meedoen rondom thema’s die impact hebben op hun leven. Ik denk dan vooral aan kinderen met een vluchtachtergrond, kinderen die leven in armoede, kinderen die opgroeien in de jeugdzorg of in jeugddetentie. Dit brengt het risico met zich mee dat beleidsontwikkeling voor deze specifieke doelgroepen niet genoeg is afgestemd op hun behoeften. Hulp en ondersteuning zijn daardoor onbereikbaar en ontoereikend.”
Speaking Minds
Dat actieve betrokkenheid een zeer positieve invloed heeft, weet Marjolein uit eigen ervaring: “Sinds 2016 biedt Save the Children het programma Speaking Minds waarin praktisch opgeleide jongeren betrokken worden bij gemeentelijk en provinciaal beleid. De jongeren buigen zich over belangrijke beleidsvragen, bijvoorbeeld over thema’s zoals armoede, mentale gezondheid of klimaat, waarna zij hun adviezen presenteren. Wij zorgen er dan voor dat de provincie of gemeente vervolgens aan de slag gaat met het implementeren van deze adviezen.
Impact
Speaking Minds levert een positieve bijdrage aan alle partijen. Door actief mee te praten krijgen de jongeren meer zelfvertrouwen en eigenwaarde. Maar ook leidt het traject tot een effectiever en democratischer jeugdbeleid, dat beter aansluit op de behoeften van jongeren in Nederland. In 2025 werd Speaking Minds uitgevoerd in 12 gemeenten, waarbij bijna 400 jongeren en 125 beleidsmakers betrokken waren.
