ZO BOUWT KUMWE HUB AAN EEN DUURZAME TOEKOMST
Door lokale, startende ondernemingen te helpen opbouwen en financieren.

Een moeder die eindelijk kan werken omdat er kinder-opvang is. Een verpleegkundige die een eigen gezond-heidskliniek opent. Een jonge ondernemer die een internetcafé begint waar kinderen veilig kunnen leren en jongeren een baan vinden. Pacifi que vertelt er enthousiast over. Als directeur van Kumwe Hub laat hij zien dat ontwikkelingshulp niet alleen gaat over van-daag, maar vooral over morgen.

Land met toekomst

“Rwanda is een van de veiligste landen van Afrika”, ver-telt Pacifi que. “Het land investeert fl ink in onderwijs, technologie en gezondheidszorg. Maar zoals in veel ontwikkelingslanden is er nog veel vooruitgang nodig op het gebied van armoedebestrijding en de toegang tot basisvoorzieningen, zoals zorg en onderwijs. Dat geldt vooral voor het platteland en de vluchtelingenkampen.” Rwanda vangt veel vluchtelingen op uit buurlanden als de Democratische Republiek Congo en Burundi.

Daarom Kumwe Hub 

“Zo’n vier jaar geleden zijn we in Rwanda gestart met Kumwe Hub, een initiatief van Save the Children. Kumwe betekent ‘samen’ in het Kinyarwanda en dat past perfect bij waar we voor staan. Als organisatie richten we ons op het opbouwen en versterken van lokaal ondernemerschap. We helpen bedrijven groeien die maatschappelijke problemen aanpakken, zoals armoede en het gebrek aan kansen voor kinderen en jongeren. Juist doordat we de samenwerking tussen ondernemers, investeerders, overheden en maatschappelijke organisaties stimuleren, brengen we een duurzame ontwikkeling op gang.”

Lokale ondernemers helpen 

“Wij zijn ervan overtuigd dat je grote maatschappelijke problemen niet alleen als overheid of ngo kunt oplossen. De private sector is minstens zo belangrijk. Het zorgt ervoor dat lokale ondernemers actief blijven, ook wanneer een project of subsidie stopt. Zelf werkte ik jarenlang in de internationale ontwikkelingssector aan mooie projecten. Daar zag ik ook hoe kwetsbaar dat soms is. Want als een projectteam na afloop vertrekt, valt vaak alles stil. 

Door lokale ondernemers te helpen groeien zonder dat ze afhankelijk zijn van tijdelijke financiering, krijgen gemeenschappen – en vooral kinderen – duurzaam toegang tot essentiële voorzieningen zoals gezondheidszorg en onderwijs. Tegelijkertijd ontstaan er banen, stijgen de inkomens en worden gezinnen economisch sterker.”

Groeien op eigen kracht

Pacifique: “Kinderen moeten kunnen floreren. Dat lukt het beste wanneer gemeenschappen groeien op eigen kracht. Banken en investeerders zetten hun geld zelden in voor startende ondernemingen; dat vinden ze te risicovol. Toch hebben zij vaak fantastische ideeën, maar ontbreekt het hen aan kennis of toegang tot betaalbare financiering. Daarom ondersteunen wij ze op twee manieren: met relevante trainingen en advies op maat én met toegang tot betaalbaar kapitaal, dat met hen meegroeit naarmate ze zich verder ontwikkelen. Daarbij richten we ons op drie gebieden waarvan we denken dat ze het grootste verschil maken in het leven van kinderen: goede opvang en ontwikkeling van jonge kinderen, zodat moeders kunnen werken terwijl hun kinderen veilig zijn en zich ontwikkelen en er meer banen ontstaan voor jongeren en vrouwen; betaalbare eerstelijnsgezondheidszorg dicht bij huis, vooral in afgelegen gebieden waar die het hardst nodig is; en veilige toegang tot digitale middelen, zodat ook kwetsbare gemeenschappen mee kunnen doen.”

Pilot met kinderopvang

Een van de eerste pilots van Kumwe Hub met innovatieve financiering richtte zich op een probleem dat eigenlijk voor het oprapen lag: moeders met een eigen bedrijfje konden nauwelijks groeien, omdat er geen veilige plek was waar ze hun kinderen konden achterlaten. Dankzij het vooruitstrevende vluchtelingenbeleid van Rwanda kon in het vluchtelingenkamp Mahama een pilot worden gestart. Hier wonen meer dan 70.000 vluchtelingen uit de Democratische Republiek Congo en Burundi. Pacifique legt uit: “In het kamp waren veel moeders met jonge kinderen van nul tot zes jaar die een eigen bedrijf hadden. Maar omdat er voor deze kinderen geen opvang was, konden hun bedrijven niet zo goed groeien als die van mannelijke ondernemers. Ze namen hun kinderen mee naar hun winkel of lieten hen zonder toezicht thuis, met alle veiligheidsrisico’s van dien. Met behulp van een financiële bijdrage kon binnen deze gemeenschap een duurzame kinderopvang worden opgezet.” Na zestien maanden bleek dit model een gouden greep. “Moeders betalen zelf mee aan de opvangkosten; dat maakte de opvang financieel onafhankelijk. Er ontstonden acht nieuwe banen en meer dan 110 vrouwelijke ondernemers konden meer uren werken en meer verdienen. Bovendien kregen ruim 200 kinderen een veilige plek om te spelen en te leren. Door dit succes is er inmiddels een tweede opvanglocatie in Mahama geopend. Ook heeft Kumwe financiering gekregen om het model uit te breiden naar alle vluchtelingen kampen in Rwanda. Inmiddels wordt ook gewerkt aan uitbreiding naar het vluchtelingenkamp Dadaab in Kenia.”

Een bijdrage die blijft doorwerken

Wat Kumwe Hub bijzonder maakt, is dat het geld meerdere keren kan worden ingezet. Pacifique legt uit: “Ondernemers betalen het bedrag dat ze ontvangen binnen een termijn die bij hen past weer terug. Dat geld investeren we vervolgens in een nieuwe ondernemer. Zo krijgt iedere bijdrage steeds opnieuw impact.” Het doel is daarbij niet om winst te maken, benadrukt hij. “Het gaat erom dat steeds meer kinderen profi teren.”

“Dat geldt ongeacht of het geld afkomstig is van een particuliere donateur, een fonds, een bedrijfspartner of een institutionele investeerder. Kumwe Hub is onderdeel van Save the Children, een wereldleider op het gebied van humanitaire hulp en ontwikkelingssamenwerking. Juist die combinatie maakt het model sterk: Save the Children brengt ervaring, vertrouwen, schaalgrootte en infrastructuur mee, Kumwe Hub voegt daar ondernemerschap en duurzame financiering aan toe. Zo krijgt iedere vorm van financiering – van een financiële bijdrage tot een terugbetaalbare lening – een plek binnen dezelfde cyclus en blijft het geld nog lang nadat het voor het eerst is verstrekt zijn werk doen.”

Hoe groot die impact precies is, wordt continu op allerlei manieren gemeten. “Van de groei van ondernemers en hun omzet en van het bereiken van nieuwe markten tot de impact op gemeenschappen. Kunnen mensen nu bijvoorbeeld sparen of gaan hun kinderen daadwerkelijk naar school? Eten ze gezonder en zijn ze gelukkiger? Dat brengen we allemaal in kaart. Zo verzamelen we steeds meer bewijs dat ons model werkt. Die resul taten delen we met donateurs, fondsen en investeerders, zodat ook zij kunnen bijdragen en we de cyclus verder kunnen laten groeien.”

De toekomst

Inmiddels lopen er pilots in onder meer Oeganda, Somalië, Zimbabwe,Mozambique en binnenkort ook Mexico. Ook meer dan tien andere landenkantoren – waaronder Nigeria, Sierra Leone, Cambodja, Somaliland en Malawi – onderzoeken de mogelijkheden om met het Kumwe-model aan de slag te gaan. Ook vanuit andere landen in Azië is er belangstelling. Toch blijft de ambitie hetzelfde als op dag één. “Ik wil bewijzen dat deze aanpak werkt. Dat lokale ondernemers kinderen betere kansen kunnen geven én dat investeerders durven mee te bouwen aan die toekomst. Wanneer ik zie dat een ondernemer zijn droom waarmaakt én tegelijkertijd duizenden kinderen helpt, dan weet ik dat we op de goede weg zijn.”