Kunnen humanitaire principes en de internationale rechtsorde overleven in een wereld waarin macht steeds vaker leidend is? Directeur Pim Kraan stelde deze vraag centraal in zijn openingslezing van de 81e Leergang Buitenlandse Betrekkingen (LBB) bij het Instituut Clingendael. Pim deelde zijn visie op de realiteit van humanitaire hulp in een veranderlijke wereldorde. Een passende inleiding op het LBB-programma, waar deelnemers met verschillende achtergronden een dieper inzicht krijgen in de hedendaagse geopolitiek.

Directeur van Save the Children Nederland, Pim Kraan, blikt terug op 2025 en vooruit op 2026

In de late uurtjes van 3 juli 2025 ging de Tweede Kamer alsnog akkoord met de nieuwe strenge asielwetgeving. Ook met het amendement dat de PVV daarop had ingediend, dat illegaliteit en hulpverlening aan illegalen strafbaar stelt. Het CDA hield daarbij gelukkig de rug recht door te stellen dat hulpverlening - het tonen van mededogen en erbarmen - nooit een reden voor strafvervolging mag zijn, en stemde tegen. Een positie die vanuit de christelijke waarden de juiste is, want wordt de mens niet geacht om hun naaste lief te hebben als zichzelf?

Recent was ik in Bosnië en Herzegovina, waar ik met collega’s polshoogte ging nemen aan de grens met Kroatië. In Europa gebeuren namelijk dingen met kinderen die het daglicht niet kunnen verdragen. In 2022 brachten wij hier al een hartverscheurend rapport over uit. Nu, anno 2025, aan de vooravond van de publicatie van een opvolgend rapport, was ik ter plaatse om te zien hoe het ervoor staat:

Mede dankzij zo’n 100.000 Nederlanders die ook vinden dat we de voortrazende genocide in Gaza niet kunnen en mogen negeren, hebben wij op 18 mei een hele dikke, duidelijke en heldere rode lijn getrokken door Den Haag. Wat was het indrukwekkend! Aan een ieder die op welke wijze dan ook een bijdrage heeft geleverd aan dit krachtige signaal: Dankuwel!

Waterfilters, een radio op batterijen en tenminste voor drie dagen eten en drinken in huis. Liefst ook een fluitje, survivaldekens en contant geld bij de hand. Volgens NAVO-baas Rutte zijn we dan een stuk weerbaarder geworden. Maar dat klopt volgens mij niet helemaal. Het probleem is dat Nederland al lang geleden verleerd is wat het belang van het collectieve is. En dat leidt nu tot problemen.

Generaal Eisenhouwer vond het anno 1944 allemaal maar lastig dat het lot van de burgerbevolking in bevrijde gebieden zijn verantwoordelijkheid was. Het hield hem tegen in zijn opmars dat ziekenhuizen, die vol lagen met slachtoffers – ook veel burgers – door militair personeel operationeel gehouden moesten worden. Hetzelfde gold voor weeshuizen, verpleeginrichtingen en opvangplekken voor ontheemden. Hij kwam met de gedachte dat militaire en niet-gouvernementele organisaties samen zouden moeten werken, opdat militairen zich op hun kerntaak zouden kunnen richten.

Recente, enorme bezuinigingen op ontwikkelingssamenwerking hebben desastreuze gevolgen in grote delen van de wereld. Toch leidt het tot nu toe niet tot grote maatschappelijke verontwaardiging. Ik vraag mij af waarom niet. Kinderen sterven in ziekenhuisbedden, omdat de dienstverlening per direct moest worden gestaakt op last van de Amerikaanse regering. Dat raakt ons diep. Het is een daad van harteloze kilheid, vaak gelijk aan een doodsvonnis.

Onze directeur, Pim Kraan, is op bezoek in Turkije om onze teams daar te ontmoeten. Hij schrijft in een blog over de enorme gevolgen van de aardbeving en hoe wij die proberen op te lossen. “Wij gaan door.”