Kinderen in Oekraïne groeien op in oorlog. Hun eerste levensjaren worden gekenmerkt door raketaanvallen, drones en doodsangsten. In de afgelopen vier jaar klonken constant luchtalarmen, in totaal moesten hun oren 4000 uren aan sirenes aanhoren. Dit komt neer op meer dan 5,5 maanden aan voortdurende alarmen. De aanhoudende angst voor aanvallen eist een zware tol van hun geestelijke gezondheid.
Luchtalarmen, die burgers waarschuwen voor een raketaanval of beschieting, kunnen meerdere keren per dag afgaan. Wanneer een sirene klinkt, moeten kinderen en gezinnen beslissen of ze dekking zoeken in kelders, souterrains of metrostations met weinig of geen toegang tot water, elektriciteit of verwarming. Veel gezinnen, uitgeput door jarenlange stress, kiezen echter steeds vaker voor de minder veilige optie om te schuilen in gangen of badkamers, weg van de buitenkant van het gebouw. Dit illustreert de diepe vermoeidheid waarmee burgers te maken hebben na jaren van constant gevaar.
Vier jaar grootschalige oorlog in Oekraïne heeft de levens van kinderen verwoest en hun kindertijd afgenomen, doordat ze gedwongen zijn hun huizen en scholen te verlaten, geliefden hebben verloren en in angst leven terwijl luchtalarmen, drones en explosies de wereld om hen heen teisteren, vertelt Sonia Khush, Directeur Save the Children Ukraine.
Impact van continue stress voor kinderen
Vier jaar oorlog in Oekraïne heeft ervoor gezorgd dat leven in deze constante staat van stress voor veel kinderen een "nieuwe norm" is geworden. Onderzoek van Save the Children uit 2024 wees uit dat meer dan vier op de tien kinderen lijdt aan psychosociale problemen, waarbij sommige kinderen spraakstoornissen en oncontroleerbare spiertrekkingen ontwikkelen, terwijl anderen vreselijke nachtmerries hebben en zelfs schreeuwen in hun slaap. Een studie uit 2025 wees uit dat vier op de vijf ondervraagden hoge stressniveaus ervaren, voornamelijk als gevolg van de oorlog, wat de landelijke crisis in de geestelijke gezondheidszorg onderstreept.
De 8-jarige Anastasiia* vluchtte met haar gezin naar de stad Zaporizjzja toen de oorlog op grote schaal uitbrak.
Het is een constante emotionele belasting. Volwassenen voelen het, maar kinderen voelen het veel intenser. Het zenuwstelsel is uitgeput, aldus Anastasiia's moeder, Veronika*.
Net als veel kinderen in frontgebieden heeft Anastasiia* geleerd te leven met nachten die regelmatig worden onderbroken door explosies van drones en raketaanvallen. Wanneer 's nachts het luchtalarm afgaat, gaat het gezin naar de gang waar de kinderen op matrassen slapen tot het weer stil is – een routine die voor veel gezinnen.
Dringende actie is NOG STEEDS nodig
Save the Children roept op tot dringende actie om kinderen in Oekraïne te beschermen, die al vier jaar de dupe zijn van de oorlog. De humanitaire respons blijft schaars, ondanks herhaalde diplomatieke inzet.
Kinderen betalen de zwaarste prijs voor een oorlog waar ze geen rol in spelen.
Vandaag hebben 10,8 miljoen mensen humanitaire hulp nodig, waaronder ongeveer 2 miljoen kinderen;
Met meer dan 4450 beschadigde of verwoeste onderwijsinstellingen en dagelijkse waarschuwingen vanuit de lucht die de lessen verstoren, kan een op de drie kinderen nog steeds niet fysiek naar school;
In 2025 waren er bijna 3,7 miljoen nog steeds ontheemd in Oekraïne en zijn er 5,6 miljoen mensen gevlucht.
Velen overleven in beschadigde huizen of overvolle opvanglocaties tijdens een van de koudste winters in decennia.
Structurele verbetering moet komen: dit vereist onbelemmerde humanitaire toegang en meer steun voor bescherming van kinderen.
