Het is weer zover: de vlag met de schooltas wordt uitgehangen. Een welbekend straatbeeld dat een moment van viering en vreugde is. Ook in andere delen van de wereld ronden leerlingen hun middelbare school af. Save the Children heeft een afstudeerklas in Oekraïne gevraagd terug te blikken op hun schooltijd.
Van klaslokalen die tot puin zijn gereduceerd tot urenlang studeren onder de grond: kinderen die in Oekraïne hun middelbare school afronden, blikken in een reeks foto’s terug op hoe vier jaar oorlog hun onderwijs sinds de eerste klas heeft veranderd.
“Het afronden van de middelbare school is een van de belangrijkste en vreugdevolste mijlpalen in het leven van een kind. Maar voor veel kinderen in Oekraïne is het een bitterzoet moment,” aldus Sonia Khush, landendirecteur Save the Children Oekraïne.
Save the Children vroeg de eindexamenklas op een school in de regio Mykolaiv, gelegen op ongeveer 50 km van de frontlinie, om foto’s mee te nemen die hun herinneringen aan de basisschool weergeven.
Op één foto houdt Nelia*, 16, een foto omhoog van zichzelf als kind, samen met een klasgenoot, terwijl ze voor haar beschadigde en met luiken afgesloten school zit. Nelia zei:
“Ik heb hier voor de oorlog gestudeerd, en mijn broer heeft hier ook gestudeerd. Ik herinner me veel. Het was heel interessant. Maar nu is het triest, want alles is verwoest.”
Links Nelia*, rechts Artem*
Op een andere foto staat Artem*, 17, voor een schoolbord in zijn oude school waarop hij het woord „vrede“ heeft geschreven. Hij houdt een foto van zichzelf vast, waarop hij naar eigen zeggen zes of zeven jaar oud is en voor hetzelfde bord staat, waarop in vredigere tijden een afbeelding van de zon te zien was.
Scholen verwoest, online lessen
De school van Nelia* en Artem* raakte tijdens de oorlog meerdere keren beschadigd door beschietingen, waardoor de leerlingen moesten overschakelen op online onderwijs, voordat de school haar intrek nam in de kelder van een gemeentehuis, dat met steun van Save the Children werd gerenoveerd en ingericht. Vanwege de beperkte ruimte in het gebouw – het enige dat in het dorp beschikbaar was – moesten de kinderen in ploegen studeren en om de beurt lessen volgen.
Halyna*, 17, die ook afstudeert aan dezelfde school en hoopt arts te worden, zei:
Online onderwijs was moeilijk omdat ik gewend was dat leraren ons hielpen [op een fysieke school]. Maar online moet je veel meer lesstof zelf bestuderen. Daardoor is er veel dat ik niet weet. En nu is de voorbereiding op de toelatingsexamens voor de universiteit erg moeilijk.
Volgens het Instituut voor Onderwijsanalyse van de Oekraïense regering zullen dit jaar iets minder dan 253.000 kinderen in Oekraïne hun middelbare school afronden op ongeveer 12.000 scholen – waarvan ongeveer een derde volledig online of via een hybride model van online en fysiek onderwijs werkt. Sinds het begin van de oorlog in februari 2022 zijn 1.859 scholen beschadigd en 235 verwoest in Oekraïne – dat is ongeveer één op de zes scholen. [1]
Sonia Khush sluit af: "Veel kinderen in Oekraïne hebben urenlang ondergronds moeten leren in donkere, raamloze kelders of online moeten studeren, afgesneden van persoonlijk contact met hun leraren en vrienden. Ze hebben duizenden uren aan onderwijs gemist doordat lessen vaak werden onderbroken door luchtalarm, stroomuitval of storingen in de verwarming als gevolg van aanvallen op civiele infrastructuur."
Save the Children is sinds 2014 actief in Oekraïne. Sinds het uitbreken van de grootschalige oorlog hebben we onze activiteiten drastisch opgeschaald. Sinds februari 2022 heeft ons team in Oekraïne meer dan 4,7 miljoen mensen bereikt, waaronder meer dan 1,9 miljoen kinderen, van wie er 448.000 onderwijsondersteuning hebben ontvangen.
[1] Het totale aantal scholen in Oekraïne bedroeg in 2025 11.820
