Helena is klimaatactiviste en reisde namens Save the Children af naar de Global Conference of Youth In Belém, Brazilië.
Van de vergaderzalen in Nederland tot de intense hitte en drukte van Belém in de Amazone: de afgelopen maanden stonden voor mij in het teken van één allesoverheersende boodschap. Kinderen en jongeren zijn geen bijfiguren in het verhaal van klimaatverandering; wij zijn de hoofdrolspelers die de zwaarste klappen opvangen én de grootste potentie hebben om verandering te drijven.
Niets over ons, zonder ons
Mijn reis begon dicht bij huis, met de LCOY Netherlands. Hierin werden jongeren neergezet als designers van klimaatambitie. De Local Conference of Youth (LCOY) Netherlands bracht jongeren samen om de Nederlandse Nationale Jeugdverklaring op te stellen. De nadruk hierin lag op rechtvaardigheid, inclusieve en intergenerationele verantwoordelijkheid.
De kernboodschap was dat jongeren nú meedoen en de impact nú voelen, en zij geen toekomstige bijstanders zijn.
Ze eisten: “niets over ons, zonder ons”. Dit is geen slogan, maar zou verankerd moeten zijn in het beleid. Er moet echte, gelijke toegang tot besluitvorming zijn voor kinderen en jongeren, geworteld in hun ervaringen en expertise. Het gaat niet om symbolieke betrekking.
LCOY toonde het diverse jeugdleiderschap, van wetenschappers tot organisatoren, en legde de basis voor wat volgde: de Global Conference of Youth (GCOY).
Schoon koken
Tijdens de GCOY breidde dit momentum zich uit tot een wereldwijd geheel. Hier verenigden zich jongeren uit meer dan 140 landen.
Tijdens een International Energy Agency Panel (EAI) stelde ik dat een rechtvaardige transitie een succesvolle transitie is; eentje die de gemeenschappen niet negeert die het zou moeten vertegenwoordigen. Gebaseerd op de realiteit van schoon koken in Burkina Faso, legde ik uit dat de klimaatcrisis diep verankerd zit in sociale en culturele dimensies. Deze uitdagingen vormen klimaatproblemen. Daarom is het in de kern een mensencrisis, die vooral vrouwen, kinderen en jongeren raakt.
Het was natuurlijk ook tijd voor COP30 in Belém. Hier vulden de ruimtes zich met verhalen van jongeren over verlies en veerkracht. Onze verhalen over verlies en veerkracht varieerden van overstromingen in Bangladesh tot ontheemding in Latijns-Amerika. Deze verhalen benadrukten dat de klimaatcrisis ons direct raakt.
Nieuwheid als superkracht
Hier werd duidelijk dat onze aanwezigheid verder ging dan activisme; we waren daar als onderhandelaars, onderzoekers en bouwers. Een concreet hoogtepunt van onze invloed was het Belem Action Mechanism (BAM). Door als jongerennetwerken samen te werken en onvermoeibaar te lobbyen in de wandelgangen, hebben we ervoor gezorgd dat dit mechanisme tastbare stappen bevat voor inclusieve transities. Onze "nieuwheid" bleek geen zwakte, maar, zoals de Nederlandse afgevaardigde Demi Ursem het mooi verwoordde, onze superkracht om vastgeroeste systemen te doorbreken.
Toch verliet ik Brazilië met gemengde gevoelens. Te veel jongeren uit het Global South konden er niet bij zijn door financiële drempels of visumproblemen. Zolang deze ongelijkheid bestaat, missen we cruciale stemmen aan de onderhandelingstafel.
Uiteindelijk was één boodschap te horen in elke zaal, workshop, gang en verdieping: kinderen en jongeren zijn geen achtergrondkarakters in het verhaal van klimaatverandering; zij zijn degenen die de meeste impact voelen en de meeste potentie hebben om verandering teweeg te brengen. De drie conferenties vormden een broeiplaats van jong leiderschap, ervaringsdeskundigen en een gedeeld, collectief doel. Tegelijkertijd werden de diepe structurele barrières getoond die kinderen en jongeren afscheiden van de beslissingen die hun toekomst vormen.
Mijn conclusie is helder: inspiratie alleen is niet genoeg. We hebben geen symbolische stoelen nodig. Als de wereld klimaatverandering serieus wil aanpakken, schuif ons dan niet alleen een stoel aan, maar geef ons een microfoon en schrijf op wat we zeggen.
