Afghanistan kampt met een opeenstapeling van crises: conflict, aardbevingen en droogte, ondervoeding, economische neergang en toenemende kinderarbeid. We spreken met programmamanager Jannie Goedkoop over de zorgwekkende situatie: "Kinderen die nu opgroeien in Afghanistan hebben nog nooit vrede gekend."
Wat is er op dit moment allemaal aan de hand in afghanistan?
“De situatie in Afghanistan is extreem zorgwekkend. Alleen al sinds eind februari zijn er door een conflict met Pakistan honderden doden en gewonden gevallen door geweld. Zo is er vorige week een Pakistaanse luchtaanval op een afkickkliniek in de hoofdstad Kabul gepleegd. Tegelijkertijd zijn er tienduizenden mensen ontheemd geraakt, waaronder ongeveer 68.000 kinderen in Oost-Afghanistan. Maar het gaat verder dan alleen het conflict tussen Afghanistan en Pakistan, het geweld is slechts één deel van het probleem. Van terugkerende vluchtelingen tot mislukte oogsten: meerdere crises versterken elkaar en raken vooral kinderen.
Een belangrijk voorbeeld is de terugkeer van grote groepen Afghanen uit Iran en Pakistan. Veel van hen werkten daar en stuurden geld naar hun families in Afghanistan. Nu keren ze terug zonder inkomen. Daardoor verliezen niet alleen zij, maar ook hun families hun financiële basis. Dat heeft een domino-effect: gezinnen kunnen minder uitgeven, lokale handel valt stil en de economie verzwakt verder."
Het resultaat is een situatie waarin vooral kinderen de prijs betalen.
"Tegelijkertijd kampt het land al vier jaar op rij met mislukte oogsten door droogte. De recente strenge winter en eerdere aardbevingen maken de situatie nog moeilijker. Er is steeds minder voedsel beschikbaar, waardoor het aantal ondervoede kinderen snel toeneemt. De voedseltekorten hebben weer andere gevolgen. Gezinnen die nauwelijks kunnen rondkomen, zien zich gedwongen hun kinderen te laten werken om extra inkomen te genereren. Vooral in het noorden van Afghanistan leidt dit tot meer kinderarbeid en schooluitval: nog maar één op de vijf kinderen gaat daar naar school. Het resultaat is een situatie waarin vooral kinderen de prijs betalen.
Zo grijpen de verschillende crises voortdurend in elkaar: conflict zorgt voor ontheemding, terugkeer van migranten verzwakt de economie, droogte en natuurrampen leiden tot voedseltekorten, en armoede dwingt kinderen uit school en aan het werk."
Farid with his child Atabek Khadim/Save the Children
In hoeverre kunnen we iets doen?
“Er is nog steeds veel dat we kunnen doen, en dat is harder nodig dan ooit. We richten ons met onze programma's op gezondheidzorg, voeding, onderwijs en kinderbescherming, met steun van ECHO*, DRA* en de Nederlandse Ambassade. Tegelijkertijd is de context complex. De grens met Pakistan is bijvoorbeeld dicht, terwijl daar juist essentiële goederen als medicijnen en voedsel vandaan kwamen. Nu moeten we die uit landen als India laten komen, wat logistiek lastiger en duurder is. Ook het wegvallen van internationale financiering, zoals de Amerikaanse steun, heeft grote gevolgen gehad. Veel gezondheidsklinieken moesten sluiten. Wij proberen dat deels op te vangen met mobiele klinieken, zodat we de gezondheidszorg dichter bij mensen kunnen brengen. Tijdens de aardbevingen hebben onze teams bijvoorbeeld vrouwen geholpen met bevallingen onder barre omstandigheden.”
*ECHO staat voor European Civil Protection and Humanitarian Aid – het humanitaire hulporgaan van de Europese Unie.
*DRA staat voor Dutch Relief Alliance, een samenwerkingsverband met het Ministerie van Buitenlandse Zaken, veertien Nederlandse humanitaire organisaties en vele lokale organisaties.
wat zijn de gevolgen van het beleid rondom vrouwen en meisjes?
“Die zijn enorm en raken de samenleving op lange termijn. Meisjes mogen niet verder studeren en vrouwen mogen alleen behandeld worden door vrouwelijke artsen. Maar als meisjes geen opleiding mogen volgen, worden er in de toekomst geen nieuwe vrouwelijke artsen opgeleid. Dat betekent dat vrouwen straks mogelijk geen toegang meer hebben tot medische zorg, bijvoorbeeld tijdens de zwangerschap. Dit heeft directe gevolgen voor sterftecijfers, maar ook voor de ontwikkeling van hele generaties.”
Rasool* with his son Yama* for a check-up during their visit to Dr. Hanif* Save the Children
Met onze mobiele klinieken brengen we de gezondheidszorg dichter bij mensen.
Waar is op dit moment de meeste behoefte aan?
“De grootste noden liggen bij voedsel, gezondheidszorg en basisvoorzieningen. Er zijn momenteel zo'n 15 miljoen mensen die hongerlijden en 24 miljoen die humanitaire hulp nodig hebben. We hebben bijvoorbeeld cash-programma's, zodat mensen lokaal voedsel kunnen kopen. Maar dat werkt alleen als er ook daadwerkelijk voedsel beschikbaar is. Daarnaast is voor zwaar ondervoede kinderen speciale voeding nodig.”
wat zijn de gevolgen voor kinderen op lange termijn?
“Als baby's ernstig ondervoed zijn, heeft dat blijvende gevolgen voor hun hersenontwikkeling en fysieke groei. Dat beïnvloedt niet alleen hun eigen toekomst, maar ook die van het land, omdat zij later minder kunnen bijdragen aan de economie. Daarnaast gaat één op de vijf kinderen niet naar school. Voor veel gezinnen is overleven simpelweg belangrijker geworden dan onderwijs, plus het feit dat meisjes de toegang tot vervolgonderwijs wordt ontzegd. Dit betekent dat een hele generatie risico loopt op analfabetisme, met gevolgen voor gezondheid, opvoeding en economische ontwikkeling.”
Hoe verhoudt afghanistan zich tot andere conflicten in de bredere regio?
“Afghanistan staat minder in de internationale aandacht, maar wordt wel indirect geraakt. Bijvoorbeeld doordat er meer mensen vanuit Iran het land binnenkomen. Dat legt extra druk op een systeem dat al overbelast is, met beperkte voorzieningen en middelen.”
tot slot: wat is je belangrijkste boodschap?
“De situatie in Afghanistan verslechtert nog steeds, juist daarom is het essentieel dat Save the Children noodhulp blijft verlenen. Voor veel mensen is er simpelweg geen alternatief meer. Wat wij nog kunnen doen, maakt het verschil tussen leven en dood.”
Jannie Goedkoop
Jannie Goedkoop werkt als programmamanager bij Save the Children. Ze leidt onder meer humanitaire programma's in Afghanistan. Daarvoor heeft ze sinds 1984 in het buitenland gewerkt, onder andere als onderwijsexpert voor UNESCO en Save the Children International.
