Wanneer mensen aan Gaza denken, zien ze vooral verwaarlozing en uithongering, zegt Juliette Verhoeven, noodhulpexpert bij Save the Children. Maar in de klinieken van Save the Children in Gaza zie je iets anders: een schone, goed georganiseerde plek waar collega’s precies kunnen uitleggen wat ze doen. Verhoeven vertelt over de situatie in Gaza, over wat er nog wél gebeurt en over wat er moet veranderen.
Wat is de huidige situatie?
“Het eerste probleem is dat Gaza vergeten dreigt te raken. Er is sinds oktober 2025 een staakt-het-vuren op papier, maar in de praktijk gaat het geweld door: tenten worden gebombardeerd, burgers omgebracht, en bijna dagelijks overlijdt een kind. Wat houdt vrede in, als dit staakt-het-vuren is?
Het tweede probleem is de zogeheten Gele Lijn, de veiligheidszone die Israël heeft ingesteld en die inmiddels meer dan de helft van Gaza beslaat. Voor de twee miljoen inwoners van Gaza betekent dit dat ze op een steeds kleiner gebied moeten samenleven, vaak in geïmproviseerde tenten, en niet terug kunnen naar hun eigen huizen. De lijn is bovendien niet duidelijk gemarkeerd, waardoor mensen, onder wie kinderen, om het leven zijn gekomen simpelweg omdat ze niet wisten dat ze de zone naderden.
Voedzaam eten, medicatie en waterzuiveringsproducten worden aan de grens tegengehouden, terwijl commerciële goederen als iPhones wel worden toegelaten.
Het derde probleem is de leefsituatie zelf. Meer dan 80 procent van de mensen in Gaza leeft in geïmproviseerde tenten op straat, niet in georganiseerde opvangkampen. Sinds oktober 2023 wordt er geen vuilnis meer opgehaald, waardoor mensen tussen hun eigen afval leven, zonder sanitaire voorzieningen. Er zijn een veelheid van besmettelijke ziekten uitgebroken en een rattenplaag zorgt ervoor dat ouders ‘s nachts wakker blijven om hun kinderen te beschermen.
Het vierde probleem is gebrek aan voldoende toegang: er is nu een groot tekort aan weinig brandstof, medicijnen en te weinig hulpgoederen. Zonder brandstof kunnen waterzuiveringsinstallaties niet draaien, ziekenhuizen niet functioneren en vrachtwagens geen hulp vervoeren. Voedzaam eten, medicatie en waterzuiveringsproducten worden aan de grens tegengehouden, terwijl commerciële goederen als iPhones wel worden toegelaten.”
Nederland is momenteel de grootste ontvanger van economische samenwerking met Israël in heel Europa.
Wat moet er gebeuren om dit te stoppen?
Staten moeten de verantwoordelijkheid nemen die ze hebben om kinderen in conflictsituaties te beschermen. Uit het nieuwste rapport over kinderen in gewapende conflicten (CAAC) blijkt een duidelijke trend: meer dan de helft van de gedode kinderen in conflicten wereldwijd kwam niet door rebellengroepen, maar door reguliere legers van staten. Een tweede trend is dat steeds meer burgers, onder wie kinderen, worden gtroffen door AI-wapens, zoals het gebruik van drones.
Op basis van dit rapport vinden wij dat Nederland de verantwoordelijkheid heeft om alle wapenhandel en defensieafspraken met Israël te stoppen en het EU Associatieverdrag stop te zetten. Tot nu toe is het gebleven bij een importstop op producten uit nederzettingen en twee ministers op een sanctielijst. De hele regering zou op de lijst moeten staan en ook de handel met diensten in de bezette gebieden moet worden stopgezet. Nederland is momenteel de grootste ontvanger van economische samenwerking met Israël in heel Europa. Zoals Assistent Secretarus Generaal van de VN voor Kinderen in Gewapende Conflicten, Vanessa Frazier, laatst tijdens haar bezoek aan Save the Children ook noemde: het beschermen van kinderen en het steunen van een bevriende staat sluiten elkaar niet uit. Landen kunnen en moeten Israël nog steeds houden aan het internationaal humanitair recht.”
Cash-hulp is iets wat Save the Children in veel crisisgebieden inzet, omdat het mensen hun waardigheid teruggeeft: zij bepalen zelf waar het geld aan wordt besteed.
Wat doen we nu nog wel in Gaza?
“Als je aan Gaza denkt, denk je aan doemdenken. Wij bij Save the Children blijven ons inzetten om de situatie in Gaza te verbeteren. We runnen twee klinieken en hebben, in samenwerking met andere VN-organisaties, tijdelijk voorraden medicatie kunnen binnenbrengen. Levensreddende hulp zoals voedsel en tentmaterialen kan de organisatie niet meer zelfstandig invoeren, dat gebeurt via de VN. Er werken zo'n tweehonderd Palestijnse collega's, die onder meer kindvriendelijke opvangplekken draaiende houden. Een groot deel van de hulp bestaat uit cash die rechtstreeks aan Palestijnse gezinnen wordt gegeven.
Naast de klinieken en de cash-hulp identificeren lokale collega's wie de hulp het hardst nodig heeft. In de klinieken behandelt Save the Children jonge kinderen en zwangere vrouwen met ondervoeding, en die vraag groeit. Steeds meer vrouwen zijn te zwak om te bevallen en krijgen verzwakte baby's.”
Wat gebeurt er met donaties via cash transfers?
Cash-hulp is iets wat Save the Children in veel crisisgebieden inzet, omdat het mensen hun waardigheid teruggeeft: zij bepalen zelf waar het geld aan wordt besteed. Voor sommige gezinnen is dat een taxirit om familie te bezoeken, voor anderen een onderwijsprogramma voor hun kind, medicatie of eten. Omdat het om geld gaat en niet om fysieke goederen, hoeft er niets de grens over, wat het een van de weinige vormen van hulp maakt die minder afhankelijk is van de toegangsproblemen aan de grensovergangen.
Hier in Nederland zijn kinderen blij dat de zomervakantie eindelijk is begonnen. Daar willen kinderen niets liever dan weer naar school kunnen.
Wat zijn de kleine stappen die we nu kunnen nemen?
Gaza gaat inmiddels zijn vierde jaar van oorlog in. Als je hoort wat kinderen zeggen, ‘Ik wacht gewoon tot ik doodga', dan zie je hoe moeilijk het voor hen is geworden om nog hoop te houden. Hier in Nederland zijn kinderen blij dat de zomervakantie eindelijk is begonnen. Daar willen kinderen niets liever dan weer naar school kunnen. Save the Children en andere organisaties bieden onderwijsactiviteiten aan zodat kinderen toch een gevoel van school hebben, maar dat komt bij lange na niet in de buurt van een volledig onderwijssysteem.
Donaties blijven nodig, maar minstens zo belangrijk is de politieke druk: de Nederlandse regering blijven aanspreken op haar verantwoordelijkheid, en aandacht blijven vragen zolang de oorlog duurt.
Ondertussen heeft de VN aangegeven voor dit jaar twee miljard dollar nodig heeft om levensreddende hulp aan de twee miljoen mensen in Gaza te kunnen bieden, een bedrag dat extra zwaar weegt omdat de infrastructuur er volledig is verwoest. Tot nu toe is minder dan 15 procent daarvan toegezegd, terwijl vergelijkbare noodoproepen voor Libanon voor de helft en voor Oekraïne bijna volledig zijn gedekt.
Donaties blijven nodig, maar minstens zo belangrijk is de politieke druk: de Nederlandse regering blijven aanspreken op haar verantwoordelijkheid, en aandacht blijven vragen zolang de oorlog duurt. Blijven praten over Gaza. Israël heeft recent ook een uitkijkpost in Syrië heeft geopend en in Libanon grondgebied heeft ingenomen, ondanks een vredesakkoord daar. Deze oorlog moet stoppen en de verantwoordelijke partijen moeten ter verantwoording worden geroepen.
